ABD Vietnam Savaşı: Nedenleri, Zaman Çizelgesi, Ölü Sayısı ve ABD'nin Katılımı
Vietnam ABD Savaşı, 20. yüzyılın en önemli ve en tartışmalı çatışmalarından biriydi. Bu savaş, Kuzey Vietnam ve müttefiklerinin, güçlü şekilde Amerika Birleşik Devletleri tarafından desteklenen Güney Vietnam ile çatışmasını içeriyordu. Günümüzde pek çok kişi için, özellikle ABD ile Güneydoğu Asya arasında seyahat edenler, öğrenciler ve hareketli meslek grupları açısından, bu savaş hâlâ karşılaştıkları siyasi tartışmaları, kültürü ve anıtları şekillendiriyor. ABD'nin neden Vietnam ile savaşa girdiğini, ABD katılımının ne kadar sürdüğünü ve kaç ABD askerinin öldüğünü anlamak, iki ülke arasındaki modern ilişkileri kavramaya yardımcı olur. Bu makale temel nedenleri, zaman çizelgesini, kayıp sayılarını, ABD başkanlarını, zorunlu askerliği ve ABD Vietnam Savaş Anıtı'nın anlamını açık ve erişilebilir bir dille açıklamaktadır.
Vietnam ABD Savaşına Giriş ve Küresel Önemi
Vietnam ABD Savaşı, bölgesel bir çatışmadan daha fazlasıydı; soğuk savaş döneminin merkezi bir olayı haline gelerek uluslararası politika, toplum ve kültür üzerinde derin izler bıraktı. Birçok ülke için savaş; yabancı müdahale, insan hakları ve askeri gücün sınırları hakkında düşünürken başvurulan bir referans noktasıdır. On yıllar sonra bile, Amerika Birleşik Devletleri'nin neden Vietnam Savaşı'na girdiği ve farklı bir yol izleyip izleyemeyeceği konusundaki tartışmalar, yeni krizler hakkında liderlerin ve vatandaşların düşünme biçimini etkilemeye devam etmektedir.
Bu giriş, Amerika Birleşik Devletleri'nin nasıl ve neden karıştığına, savaş sırasında neler olduğuna ve mirasının nasıl devam ettiğine dair ayrıntılı bir incelemeye zemin hazırlar. Temel gerçekleri ve terimleri açıklayarak tarih bilgisi olmayan okuyucuların sonraki bölümleri kolayca takip etmelerini sağlar. Ayrıca uluslararası okuyucuların, ister güncel çatışmalar hakkında haber okuyor ister müze ve anıtları ziyaret ediyor olsunlar, neden ABD dış politikasına ilişkin birçok tartışmada Vietnam'ın sıkça anıldığını anlamalarına yardımcı olur.
Vietnam ABD Savaşı Nedir ve Başlıca Taraflar Kimlerdi
Vietnam Savaşı, esas olarak 1950'lerin ortalarından 1975'e kadar Vietnam'da yapılan bir çatışmaydı. Bir tarafta Ho Chi Minh liderliğindeki komünist bir hükümete sahip Kuzey Vietnam ve onu destekleyen Sovyetler Birliği ile Çin vardı. Diğer tarafta ise Resmi adıyla Vietnam Cumhuriyeti olan, komünizme karşı olan Güney Vietnam bulunuyordu; Güney Vietnam güçlü askeri, ekonomik ve siyasi desteği Amerika Birleşik Devletleri ve bazı müttefik ülkelerden aldı. Amerika Birleşik Devletleri'nin büyük bir rol oynaması nedeniyle, Vietnam dışındaki pek çok kişi bu çatışmayı ABD Vietnam Savaşı veya Vietnam ABD Savaşı olarak anmaktadır.
Savaş, önceki Birinci Hindçin Savaşı'nın ardından, Fransız sömürge yönetiminin sona ermesi ve Vietnam'ın 17. paralel boyunca geçici olarak Kuzey ve Güney olarak bölünmesiyle başladı. Başlangıçta sivil ve bölgesel bir mücadele olarak görülen olaylar, özellikle ABD olmak üzere dış güçlerin müdahil olmasıyla yavaş yavaş büyüdü; ABD önce danışmanlar gönderdi, ardından büyük savaş birlikleri gönderdi. Zaman çizelgesi genellikle 1954'ten, Cenevre Anlaşmaları'ndan sonra başlatılır ve 30 Nisan 1975'te Güney Vietnam'ın başkenti Saigon'un Kuzey Vietnam güçleri tarafından düşürülmesine kadar sürer. Bundan sonra Vietnam tek bir komünist hükümet altında yeniden birleştirilerek resmî olarak Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti oldu.
ABD'nin Vietnam Savaşına Katılımını Anlamanın Günümüzde Neden Önemli Olduğu
ABD'nin Vietnam Savaşı'ndaki rolünü anlamak bugün önemlidir çünkü bu çatışma hâlâ hükümetlerin askeri müdahaleler hakkında nasıl düşündüğünü etkiliyor. Bir ülkeye asker gönderilip gönderilmemesi konusunda yapılan pek çok tartışma, Vietnam'a geri dönerek yerel siyasetin, kamuoyunun ve uzun süren savaşların askeri gücün neyi başarabileceğini nasıl sınırlayabileceğine dair örnekler sunar. "Mission creep" (görevin genişlemesi), "quagmire" (bataklık) gibi kavramlar ve yabancı savaşlarda belirsiz hedeflere dair endişeler, insanların Vietnam deneyiminden çıkardığı derslerle ilişkilendirilir.
Savaş, hem Amerika Birleşik Devletleri'nde hem de Vietnam'da insanlar ve toplumlar üzerinde derin izler bıraktı. Milyonlarca gazinin, ailelerin ve sivillerin kayıp, yaralanma ve yerinden edilme gibi etkilenmeleri oldu. ABD'de Vietnam Savaşı, sivil haklar hareketini, gençlik kültürünü ve hükümete güveni şekillendirirken, Vietnam'da ulusal tarihin ve kimliğin merkezi bir parçası olarak kaldı. ABD ile Güneydoğu Asya arasında seyahat eden, eğitim gören veya uzaktan çalışan kişiler için bu tarihsel bağlam, yerel müzeleri, anıtları ve savaş hakkındaki konuşmaları anlamalarına yardımcı olabilir; ülkeye özgü siyasi tartışmalarda kaybolmadan konuları takip etmelerini sağlar.
Vietnam Savaşı ve ABD Katılımının Genel Görünümü
Vietnam ABD Savaşı'nı anlamak için ne olduğunu ve Amerika Birleşik Devletleri'nin nasıl karıştığını açık bir genel bakışla başlamak yardımcı olur. Savaş esas olarak Güney Vietnam, Kuzey Vietnam ve Laos ile Kamboçya'nın komşu bölgelerinde geçti. Sadece düzenli ordular değil, aynı zamanda gerilla kuvvetleri, hava harekâtları ve geniş çaplı bombalama operasyonları da çatışmanın parçasıydı.
Amerika Birleşik Devletleri'nin rolü zaman içinde evrildi. Başlangıçta Amerikan müdahalesi, Güney Vietnam'ın komünist güçlere karşı direnmesine yardımcı olmak için mali yardım, eğitim ve askeri danışmanlığa odaklandı. Daha sonra ABD yüzbinlerce muharip asker gönderdi, geniş çaplı hava saldırıları düzenledi ve büyük kara operasyonlarına liderlik etti. Sonunda yeniden eğitim ve destek sağlamaya döndü ve neredeyse tüm muharip birlikleri çekti. Çatışma 1975'te Kuzey Vietnam kuvvetlerinin Saigon'u ele geçirmesiyle sona erdi; bu, Vietnam'ın komünist yönetim altında birleşmesine yol açarken ABD, dış politika ve askeri stratejisini acı bir şekilde yeniden değerlendirmek zorunda kaldı.
ABD'nin Vietnam Savaşındaki Temel Gerçekleri
Birkaç temel gerçek, ABD'nin Vietnam Savaşı'ndaki ölçeğini ve doğasını çerçevelemeye yardımcı olur. Amerika Birleşik Devletleri, 1950'lerde Vietnam'a küçük sayılarda askeri danışmanlar göndermeye başladı; danışmanlık rolü 1960'ların başında Başkan John F. Kennedy döneminde genişledi. Tam ölçekli muharebe operasyonları 1965'ten sonra başladı; büyük kara birlikleri ve yoğun hava gücü konuşlandırıldı. ABD asker sayısının doruk noktası, 1960'ların sonlarında yaklaşık yarım milyon hizmet mensubuydu; bu, savaşın Amerikan politikasında ne kadar merkezi bir yer tuttuğunu gösterir.
Amerika Birleşik Devletleri için insani maliyet yüksekti. Yaklaşık 58.000 ABD askeri personeli çatışmada hayatını kaybetti ve çok daha fazlası yaralandı veya uzun vadeli etkiler yaşadı. Savaş, ABD için 1973 başlarında Paris Barış Anlaşmaları'nın ardından çoğu muharip kuvvetin çekilmesiyle sona erdi. Ancak Vietnam içindeki çatışma 1975'e kadar devam etti; Saigon düştüğünde ülke kuzey yönetimi altında yeniden birleşti. Savaş sırasında görev yapan ABD kuvvetleri kara birlikleri (Ordu ve Deniz Piyadeleri gibi), Hava Kuvvetleri ve Donanma hava gücü ile uçak gemileri ve destek gemileri dahil deniz kuvvetlerini içeriyordu.
ABD Vietnam Savaşında Önemli Evreler
ABD'nin Vietnam Savaşı'na katılımı, Amerikan rolünün zaman içinde nasıl değiştiğini gösteren birkaç ayrı aşamaya bölünebilir. İlk aşamada, 1950'ler ve 1960'ların başında, ABD ağırlıklı olarak danışmanlar, eğitim ve ekipman sağlayarak Güney Vietnam'a destek verdi. Amerikan politika yapıcıları, sınırlı desteğin büyük muharip kuvvetler göndermeden komünist bir ele geçirmeyi önlemek için yeterli olacağını umuyordu.
İkinci aşama, 1964'te Tonkin Körfezi olaylarının ardından başladı; ABD donanma gemileri ile Kuzey Vietnam güçleri arasında bildirilen çatışmaların ardından Kongre Tonkin Körfezi Kararı'nı kabul etti. Bu karar başkana, resmi bir savaş ilanı olmaksızın Güneydoğu Asya'da askeri güç kullanma yetkisi verdi. 1965'ten itibaren büyük ABD muharip birlikleri Vietnam'a konuşlandırıldı; bu, yoğun kara çatışmaları ve ağır bombalama kampanyalarıyla büyük bir tırmanış dönemini işaret ediyordu.
Üçüncü aşama "Vietnamizasyon" olarak bilinir; bu politika Başkan Richard Nixon döneminde tanıtıldı. Yaklaşık 1969'dan itibaren ABD, asker sayılarını azaltmaya başlarken, Güney Vietnam kuvvetlerinin daha fazla savaşı üstlenmesi için eğitim ve donatım çabalarını artırdı. Bu süreçte barış görüşmeleri de yürütüldü ve sonuçta 1973'te Paris Barış Anlaşmaları imzalandı; anlaşma ateşkes ve kalan ABD muharip birliklerinin çekilmesini öngörüyordu. Son aşama, ABD kuvvetleri büyük oranda ayrıldıktan sonra meydana geldi; ABD rolünü mali ve malzeme desteğiyle sınırlarken, Kuzey Vietnam kuvvetleri sonunda Saigon'un düşmesiyle sonuçlanan başarılı bir taarruz başlattı ve savaş 1975'te sona erdi.
Amerika Birleşik Devletleri Neden Vietnam Savaşı'na Dahil Oldu?
Amerika Birleşik Devletleri esas olarak Soğuk Savaş döneminde Güneydoğu Asya'da komünizmin yayılmasını durdurmak istediği için Vietnam Savaşı'na karıştı. Liderler, Güney Vietnam komünist kontrolüne girerse komşu ülkelerin de düşebileceğine inandı; bu endişe "domino teorisi" olarak biliniyordu. Zamanla bu hedef, ABD'yi mali yardım ve danışmanlıktan doğrudan askeri müdahaleye doğru sürükledi.
ABD'nin katılımı ayrıca ittifaklar, iç politika ve Amerikan itibarını bir küresel güç olarak koruma isteği tarafından da şekillendirildi. Güney Vietnam'ı desteklemek, Sovyet ve Çin etkisinin genişlemesini sınırlamayı amaçlayan daha geniş bir "containment" (sınırlama) stratejisinin parçası olarak görülüyordu. ABD başkanları, çekilmenin veya yardım etmemenin hem müttefiklere hem de rakiplere zayıflık sinyali göndereceğinden endişe ediyordu. Bu fikirler farklı yönetimler tarafından alınan kararları şekillendirdi; aynı zamanda evdeki kamuoyu bölünmeye başladıkça politik baskılar da arttı.
Soğuk Savaş, Sınırlama Stratejisi ve Domino Teorisi
Soğuk Savaş, bir tarafta Amerika Birleşik Devletleri ve müttefikleri, diğer tarafta Sovyetler Birliği, Çin ve onların müttefikleri arasında uzun bir gerilim ve rekabet dönemiydi. Tek bir açık çatışma olmaktan ziyade, ekonomik yardım, diplomasi, yerel savaşlar ve nükleer silahlanma yarışları yoluyla yürütülen küresel bir nüfuz mücadelesiydi. Bu bağlamda, ABD liderleri Vietnam'daki olayları sadece yerel bir mesele olarak değil, dünya çapında komünizm ve anti-komünizm arasındaki daha geniş bir mücadelenin parçası olarak gördüler.
Bu dönemde ABD dış politikası "containment" (sınırlama) olarak adlandırılan bir stratejiyi izledi. Sınırlama, komünizmin yeni ülkelere yayılmasını engellemeye çalışmak anlamına geliyordu; bu bazen kusurlu veya istikrarsız hükümetleri desteklemeyi gerektiriyordu. "Domino teorisi" bu strateji içinde özel bir fikirdi. Buna göre, bir bölgede bir ülke komünizme düşerse, yakınlardaki diğer ülkeler de domino taşları gibi düşebilir. Güneydoğu Asya bağlamında, ABD liderleri Güney Vietnam komünist olursa Laos, Kamboçya, Tayland ve belki diğer ülkelerin de izleyebileceğini savundular.
Bu korku resmi konuşmalarda, politika belgelerinde ve karar alma süreçlerinde yer aldı. Örneğin başkanlar ve üst düzey yetkililer sık sık Vietnam'ı ABD'nin müttefiklerini savunma taahhüdünün bir testi olarak nitelendirdiler. Geri çekilmenin ya da desteği kesmenin komünist hareketleri cesaretlendirebileceğine ve dost hükümetleri caydırabileceğine inanıyorlardı. Tarihçiler bugün domino teorisinin ne kadar doğru olduğu konusunda tartışsa da, teorinin ABD düşüncesini güçlü biçimde şekillendirdiği ve ABD'nin Güney'deki komünist bir zaferi kabul etmek yerine savaşa girmesini açıklamada etkili olduğu konusunda geniş bir görüş birliği vardır.
Büyük Ölçekli Savaştan Önce Güney Vietnam'a Erken ABD Desteği
ABD'nin Vietnam'a müdahalesi kara birliklerinin konuşlandırılmasıyla başlamadı. Daha erken, Birinci Hindçin Savaşı sırasında Fransa'nın Viet Minh'e karşı kolonyal kontrolünü sürdürmeye çalıştığı dönemde mali ve askeri yardımla başladı. 1950'lerin başında ABD, Sovyetler Birliği'ne karşı önemli bir müttefik olarak Fransa'ya savaş masraflarının büyük bir kısmını ödedi. Fransa 1954'te Dien Bien Phu'da yenildiğinde ve çekilmeyi kabul ettiğinde, odak sömürgeci bir gücü desteklemekten Güney'de yeni, anti-komünist bir devleti desteklemeye kaydı.
1954 Cenevre Anlaşmaları'nın ardından Vietnam geçici olarak bölündü. Güney'de Ngo Dinh Diem liderliğinde Vietnam Cumhuriyeti kuruldu. Amerika Birleşik Devletleri bu yeni hükümeti tanıdı ve bölgedeki komünizme karşı bir bariyer olarak destekledi. Başkan Dwight D. Eisenhower döneminde ABD, Güney Vietnam ordusunu ve idaresini güçlendirmek için mali yardım, eğitim ve ekipman sağladı. Amerikan askeri danışmanları operasyon planlamasına ve yerel güçlerin geliştirilmesine yardımcı olmak için gönderildi, ancak resmi olarak muharip operasyonlara liderlik etmek üzere orada değillerdi.
John F. Kennedy başkan olduğunda, 1961'de Amerikan danışman ve destek personeli sayısını artırdı; bunlar arasında bazı seçkin birlikler ve helikopter ekipleri de vardı. Bu danışmanlar bazen çatışmalara karışsalar da, resmi ABD rolü hâlâ "danışmanlık" olarak tanımlanıyordu. Aynı zamanda Güney Vietnam içinde siyasi istikrarsızlık, yolsuzluk ve Viet Cong olarak bilinen komünist önderliğindeki gerilla isyanı gibi ciddi iç sorunlar vardı. Bu zorluklar, Güney Vietnam hükümetinin geniş halk desteği kazanmasını zorlaştırdı ve daha sonra ABD'nin daha fazla katılımı ve nihayetinde doğrudan muharebe operasyonlarına yönelmesine neden oldu.
Amerika Birleşik Devletleri Ne Zaman Vietnam Savaşı'na Girdi?
Amerika Birleşik Devletleri, 1950'lerde yardım ve danışmanlarla Vietnam'a katılmaya başladı, ancak büyük muharip birliklerle resmen 1965'te Vietnam Savaşı'na girdi. Bundan önce Amerikan varlığı adım adım artmıştı; tek bir başlangıç tarihi vermek zor olabilir, bu yüzden erken danışmanlık yılları ile tam ölçekli savaş dönemini ayırmak faydalıdır.
1950'lerin sonlarından 1960'ların başlarına kadar ABD, Güney Vietnam'daki askeri danışman ve destek personeli sayısını artırdı. Dönüm noktası 1964'te Tonkin Körfezi olaylarının ardından Kongre tarafından kabul edilen Tonkin Körfezi Kararı oldu. Bu karar başkana Güneydoğu Asya'da askeri güç kullanma yetkisi verdi. Mart 1965'te ilk büyük ABD Deniz Piyade muharip birlikleri Güney Vietnam'a çıkarıldı ve takip eden yıllarda asker sayısı hızla arttı. 1960'ların sonlarına gelindiğinde Amerika Birleşik Devletleri aktif, geniş çaplı muharebe operasyonlarına derinden dahil olmuştu.
Danışmanlardan Muharip Birliklere: ABD'nin Vietnam Savaşına Geçişi
Vietnam ABD Savaşı'nda danışmanlardan muharip birliklere geçiş yaklaşık bir on yıl sürdü. Başlangıçta Amerikan personeli çoğunlukla eğitim ve destek odaklıydı, ancak kademeli adımlar rolleri artırdı ve nihayetinde ABD büyük askeri operasyonlara liderlik etmeye başladı. Bu ardışık süreci anlamak, farklı kaynakların ABD'nin savaşa "katıldığı" tarih konusunda farklı tarihler vermesinin nedenini açıklamaya yardımcı olur.
Basit bir tırmanış mini-zaman çizelgesi şöyledir:
- 1950'lerin başları: Amerika Birleşik Devletleri, Birinci Hindçin Savaşı'nda Fransa'ya mali yardım ve sınırlı askeri destek sağlar.
- 1950'lerin ortalarından sonlarına: Cenevre Anlaşmaları'nın ardından ABD, danışmanlar ve fon sağlayarak yeni Güney Vietnam hükümetini desteklemeye başlar.
- 1960'ların başları: Başkan Kennedy döneminde ABD danışman sayısını hızla artırır; bazıları çatışma ile ilgili operasyonlarda yer alır, ancak resmi görev hâlâ danışmanlıktır.
- 1964: Tonkin Körfezi olayları Tonkin Körfezi Kararı'na yol açar ve başkana Güneydoğu Asya'da geniş yetkiler verir.
- 1965: Deniz Piyadeleri ve Ordu birlikleri dahil büyük ABD muharip birlikleri Güney Vietnam'a konuşlandırılır; Kuzey Vietnam'ın yoğun bombalanması başlar. Bu dönem genellikle tam ölçekli ABD muharebe katılımının başlangıcı olarak kabul edilir.
Bu gelişme, ABD'nin müdahalesinin tek bir olay olmadığını, bir dizi karar zinciri olduğunu gösterir. Danışmanlar ve özel birlikler yıllarca hazır bulundu; resmi muharip kuvvetler ulaşana kadar adımlar kademeli olarak atıldı. Büyük kara kuvvetleri ve yoğun hava kampanyaları devreye girdiğinde ABD'nin rolü, Güney Vietnam çabalarını desteklemekten günlük olarak Kuzey Vietnam ve Viet Cong güçleriyle doğrudan savaşmaya dönüştü.
Amerika Birleşik Devletleri Ne Kadar Süre Vietnam'da Bulundu?
Amerika Birleşik Devletleri Vietnam'da yaklaşık yirmi yıl boyunca yer aldı, ancak en yoğun muharebe dönemi yaklaşık sekiz yıl sürdü. 1950'lerin ortalarından itibaren danışmanlar ve destek personeli önemli sayılarda bulunurken, tam ölçekli muharebe operasyonları esas olarak 1965 ile 1973 arasında meydana geldi. 1973'ten sonra ABD doğrudan muharebe büyük ölçüde sona erdi, ancak Vietnam içindeki çatışma 1975'e kadar devam etti.
Bu örtüşen zaman çizelgelerini anlamak için danışmanlık katılımını, zirve muharebe operasyonlarını ve savaşın son aşamalarını ayırmak yararlıdır. Danışmanlar 1950'lerde ve 1960'ların başında gelmeye başladı ve sayıları giderek arttı. Muharebe operasyonları, 1965 sonrası asker seviyeleri yükseldikçe yoğunlaştı ve 1960'ların sonlarında zirveye ulaştı. 1973'te Paris Barış Anlaşmaları imzalandı; bu ateşkes ve ABD muharip askerlerinin çekilmesini getirdi. Ancak ABD kuvvetleri ayrıldıktan sonra Kuzey ve Güney Vietnam kuvvetleri arasındaki çatışma devam etti. Savaş, 30 Nisan 1975'te Kuzey Vietnam birlikleri Saigon'a girdiğinde ve Güney Vietnam hükümeti çöktüğünde sona erdi. Bu, ABD muharebesinin 1973'te sona ermesine rağmen Vietnam içindeki savaşın iki yıl daha devam ettiğini gösterir.
Vietnam Savaşı Döneminde ABD Başkanları
Bir dizi ABD başkanı, Vietnam ABD Savaşı'nın seyrini şekillendirmede önemli roller oynadı. 1950'lerden 1970'lerin ortalarına kadar her yönetim, Amerikan katılımını arttıran, değiştiren veya azaltan kararlar aldı. Hangi başkanın hangi dönemde görevde olduğunu anlamak, ABD politikasının savaş boyunca neden değiştiğini açıklamaya yardımcı olur.
Vietnam Savaşı ile ilişkilendirilen başlıca başkanlar Dwight D. Eisenhower, John F. Kennedy, Lyndon B. Johnson, Richard Nixon ve Gerald Ford'dur. Eisenhower ve Kennedy danışmanlık görevlerini ve Güney Vietnam'a desteği genişletti. Johnson büyük bir tırmanış emretti ve geniş çaplı ABD muharip birliklerinin konuşlandırılmasına karar verdi. Nixon, Vietnamizasyon politikasıyla asker sayılarını azalttı ve ABD kuvvetlerinin geri çekilmesini müzakere etti. Ford, Saigon'un düşüşü ve kalan Amerikalı personelin ve bazı Güney Vietnamlı müttefiklerin tahliyesini yönetti. Yaklaşımları farklı olsa da, tüm bu liderler Soğuk Savaş kaygıları ve iç siyasi baskılar tarafından etkilendi.
ABD Başkanları ve Vietnam Savaşıyla İlgili Temel Eylemler Tablosu
Aşağıdaki tablo, Vietnam Savaşı dönemindeki başlıca ABD başkanlarını, görev yıllarını ve Vietnam ile ilgili ana kararlarını özetlemektedir. Bu görünüm, liderlik değişikliklerinin stratejide sık sık kaymalara yol açtığını gösterir; buna rağmen Güney Vietnam'ı destekleme gibi bazı hedefler tutarlı kalmıştır.
| Başkan | Görev Yılları | Vietnam Savaşıyla İlgili Temel Eylemler |
|---|---|---|
| Dwight D. Eisenhower | 1953–1961 | Birinci Hindçin Savaşı'nda Fransa'yı destekledi; Güney Vietnam'ı tanıdı; büyük ölçekli mali ve askeri yardımı başlattı; ilk ABD danışmanlarını gönderdi. |
| John F. Kennedy | 1961–1963 | ABD askeri danışman ve destek personeli sayısını artırdı; Güney Vietnam güçleri için eğitim ve ekipman programlarını genişletti; bazı gizli operasyonları onayladı. |
| Lyndon B. Johnson | 1963–1969 | Tonkin Körfezi tırmanışını yönetti; Tonkin Körfezi Kararı'nı elde etti; büyük ABD muharip birliklerinin konuşlandırılmasını ve yoğun bombalama kampanyalarını yetkilendirdi. |
| Richard Nixon | 1969–1974 | Vietnamizasyonu başlattı; savaşmayı Güney Vietnam güçlerine devretmeyi amaçlayarak ABD asker sayılarını azalttı; zaman zaman hava savaşını genişletti; Paris Barış Anlaşmaları'nı ve ABD çekilmesini müzakere etti. |
| Gerald Ford | 1974–1977 | Kongre mali yardımı sınırlarken ABD desteğinin azaltılmasını yönetti; 1975'te Saigon'un düşüşü sırasında ABD personelinin ve bazı Güney Vietnamlıların tahliyesini yönetti. |
Her başkanın kararları yalnızca kişisel görüşleri ile değil, aynı zamanda iç politika ve uluslararası olaylarla da şekillendi. Örneğin Johnson ve Nixon dönemlerinde artan savaş karşıtı protestolar, stratejilerini ve kamu iletişimlerini etkiledi. Benzer şekilde Ford döneminde Kongre ve kamuoyundaki değişimler, Güney Vietnam çökerken ABD'nin yapabileceklerini sınırladı.
Liderlik Değişikliklerinin ABD Stratejisini Nasıl Şekillendirdiği
Washington'daki liderlik değişiklikleri, Vietnam ABD Savaşı'ndaki ABD stratejisi üzerinde doğrudan etkide bulundu. Eisenhower'dan Ford'a kadar tüm başkanlar Vietnam'ı Soğuk Savaş merceğinden görmüş olsa da, asker göndermeye ne kadar istekli oldukları, askeri ve diplomatik çabaları nasıl dengeledikleri ve içeride artan muhalefete nasıl yanıt verdikleri bakımından farklılık gösterdiler. Seçimler ve kamuoyundaki değişimler başkanları zaman içinde yaklaşımlarını ayarlamaya zorladı.
Johnson döneminde komünizme karşı zayıf görünme korkusu ve daha fazla güç kullanımının zaferi güvence altına alabileceği inancı hızla tırmanmaya yol açtı. Ancak evde artan kayıp sayısı, televizyon görüntüleri ve zorunlu askerlik sistemi protestolara ve eleştirilere neden oldu. Nixon göreve geldiğinde halk savaşın yorucu etkisinden bıkmıştı. Buna yanıt olarak Nixon, Güney Vietnam güçlerinin daha fazla savaşması için Vietnamizasyon'u savundu; bu sayede Amerikan kayıplarını azaltmayı amaçladı, aynı zamanda Güney'in komünist olmaktan uzak tutulmasını sağlamaya çalıştı. Sonunda müzakereler ve iç baskılar Paris Barış Anlaşmaları'na ve ABD muharip birliklerinin çekilmesine yol açtı. Ford başkan olduğunda ABD odağı daha çok risk altındaki kişilerin tahliyesi gibi insani kaygılara kaymıştı; askeri sonucu değiştirmeye yönelik büyük çabalar yerine insani yardım ön plana çıktı. Bu değişiklikler, siyasi liderliğin, kamuoyunun ve savaş alanı gerçeklerinin birleşerek ABD katılımının genel seyrini nasıl şekillendirdiğini gösterir.
Vietnam Savaşı Zorunlu Askerlik ve Askerlik Hizmeti
Vietnam ABD Savaşı sadece siyasi liderlere ve generallere değil, milyonlarca sıradan kişiye de bağlıydı; savaş döneminde Amerika Birleşik Devletleri zorunlu askerlik veya celp sistemi kullandı. Bu sistem, özellikle kayıp sayıları arttıkça ve kamu desteği düştükçe savaşın en tartışmalı yönlerinden biri haline geldi.
Selecteive Service System (Seçilmiş Hizmet Sistemi) bu süreci yönetti ve erkeklerin genellikle 18 yaş civarında kayıt olmalarını gerektirdi. Daha sonra celp sırası belirleyen bir kura sistemi uygulandı. Bazıları öğrenci statüsü, sağlık sorunları veya aile sorumlulukları nedeniyle erteleme veya muafiyet aldı. Diğerleri, celp edilmeyi beklemek yerine gönüllü oldu. Zorunlu askerlik ve kimin savaşı üstlendiği sorusu, protestolara, hukuki meydan okumalara ve bugün hâlâ etkileri olan değişikliklere yol açtı.
Genç Amerikalılar İçin Vietnam Savaşı Zorunlu Askerlik Sistemi Nasıl İşliyordu
Vietnam Savaşı sırasında genç Amerikalılar için zorunlu askerlik, eğitimlerini, kariyerlerini ve yaşamlarını şekillendirebilecek güçlü bir gerçeklikti. Temel sistem Selective Service tarafından yönetildi; ilgili kayıtları tuttu ve insanları askere çağırma sürecini organize etti. Bu sistemdeki adımları anlamak, neden bu kadar çok endişe ve tartışma yarattığını açıklar.
Vietnam Savaşı sırasında celp süreci birkaç ana adımda özetlenebilir:
- Kayıt: Birleşik Devletler'deki genç erkekler genellikle 18. doğum günleri civarında Selective Service'e kayıt yaptırmak zorundaydı. Bu, gerektiğinde çağrılabilecek bir kişi havuzu oluşturdu.
- Sınıflandırma: Yerel celp kurulları her kişinin durumunu gözden geçirip bir sınıflandırma atadı. Bu sınıflandırma, kişinin hizmete uygun olup olmadığını, erteleme, muafiyet veya sağlık nedeniyle elverişsiz sayılıp sayılmadığını gösteriyordu.
- Celp Kurası (1969'dan itibaren): Doğum tarihleri rastgele çekildi ve daha düşük numaralara sahip olanlar daha erken çağrıldı; daha yüksek numaralar ise celp edilme olasılığını azalttı.
- Ertelemeler ve Muafiyetler: Bazı kişiler, tam zamanlı üniversite eğitimi gibi ertelemeler veya sağlık sorunları, belirli meslekler ya da aile sorumlulukları gibi muafiyetler nedeniyle hizmeti erteleyebildi veya kaçınabildi. Bu kurallar tartışmalara yol açtı; eleştirmenler sistemin daha çok kaynak veya eğitim sahibi olanları kayırdığını savundular.
- Sevk veya Alternatif Yollar: Seçilen ve hizmete uygun bulunanlar silahlı kuvvetlere sevk edildi; diğerleri rol üzerinde daha fazla kontrole sahip olmak için belirli bir birliğe gönüllü oldu. Bazı kişiler hukuki meydan okumalar, vicdani retçi statüsü veya bazı durumlarda ülkeyi terk ederek celpten kaçındı.
Zorunlu askerlik sistemi, savaş karşıtı aktivizmin önemli bir odağı haline geldi. Birçok insan, savaş yükünün daha çok işçi sınıfı ve azınlık topluluklarına düştüğünü düşündü. Protestolar, kamuoyunda tartışmalar ve reformlar sonunda savaşın ardından zorunlu askerliğin sona ermesine katkıda bulundu ve Amerika Birleşik Devletleri gönüllü bir ordu sistemine geçti.
ABD Askerlerinin ve Celp Edilenlerin Vietnam'daki Deneyimleri
Vietnam ABD Savaşı'nda görev yapan Amerikalıların deneyimleri, gönüllü olup olmadıklarına, hizmet dalına, rollerine ve atandıkları yerlere bağlı olarak çeşitlilik gösteriyordu. Bazıları görev duygusu, aile geleneği veya eğitim ve faydalar için gönüllü oldu. Diğerleri celp edildi ve sınırlı seçenekleri olduğunu hissetti. Birlikte, ABD'nin farklı bölgelerinden ve sosyal kesimlerinden gelen geniş bir yelpazeyi temsil ediyorlardı.
Sevk edildikten sonra çoğu asker temel eğitime tabi tutuldu, ardından işlerine bağlı olarak piyade, topçu, havacılık, iletişim veya tıbbi destek gibi daha özel eğitim aldı. Birçoğu tipik olarak yaklaşık bir yıl süreli turlar için Güney Vietnam'a konuşlandırıldı. Görevleri; kırsal alanlarda devriye gezmek, üsleri savunmak, helikopter veya uçak uçurmak, lojistik ve bakım sağlamak veya hastanelerde ve destek birimlerinde çalışmak gibi çeşitli görevleri içeriyordu. Koşullar genellikle zordu: sıcak ve nemli iklim, yabancı arazi ve pusu, mayın ve diğer tehlikeler sürekli bir tehdit oluşturuyordu.
Fiziksel risklerin ötesinde, Vietnam'daki hizmet önemli psikolojik stres içeriyordu. Muharebe operasyonları, kayıplara tanık olma ve savaşın gidişatıyla ilgili belirsizlik pek çok kişiyi etkiledi. Eve döndükten sonra bazı gaziler uyum sağlamakta zorlandı; sadece yaralanma veya travma değil, aynı zamanda toplumun savaşa derin bölünmüşlük içinde bakmasıyla karşılaştılar. Önceki çatışmalardan farklı olarak, birçok Vietnam gazisi net veya birleşik bir karşılama almadı. Zaman içinde, travma sonrası stres bozukluğu gibi konuların tanınması, uzun vadeli sağlık sorunları ve dönen hizmet mensuplarına yönelik destek sistemlerinin gerekliliği, hükümetlerin ve toplumların yanıtlarını değiştirdi.
ABD Vietnam Savaşı Kayıpları ve Zararları
Vietnam ABD Savaşı'nın insan maliyeti tüm taraflar için son derece yüksekti. Amerika Birleşik Devletleri açısından çatışma sonucunda yaklaşık 58.000 askeri personel hayatını kaybetti ve yüz binlercesi yaralandı veya başka şekillerde etkilendi. Bu rakamlar hem muharebe hem de savaş bölgesindeki hizmetle ilişkili muharebe dışı ölümleri içerir.
Vietnam'daki kayıplar çok daha fazlaydı; bunlar Kuzey ve Güney Vietnam askerleri ile çatışma ve bombardımandan etkilenen sivilleri içerir. Vietnamlı ölümlerin tahminleri geniş ölçüde değişir ve doğrulaması daha zordur; bu nedenle bunları tartışırken dikkatli bir dil kullanmak önemlidir. Bu bölüm ABD kayıplarına odaklansa da, savaşın etkisinin asıl olarak savaşın geçtiği Vietnam'da çok daha büyük olduğunu unutmamak gerekir.
ABD Vietnam Savaşı Kayıp Sayıları Tablosu
Kayıp sayıları ABD'nin Vietnam Savaşı'ndaki kayıplarının ölçeğini göstermeye yardımcı olur; yine de her sayı bireysel bir yaşamı ve aileyi temsil eder. Aşağıdaki rakamlar yaklaşık olup geniş kabul görmüş değerlerdir ve resmi anma ve eğitim materyallerinde sıklıkla kullanılır.
| Kategori | Yaklaşık Sayı |
|---|---|
| ABD askeri ölümleri (savaşla ilişkili tüm nedenler) | Yaklaşık 58.000 |
| ABD askeri yaralıları | Yaklaşık 150.000–300.000 |
| Kayıp olarak bildirilenler (MIA) | Başlangıçta birkaç bin; çoğu daha sonra hesabı verildi |
| Savaş esirleri (POW) | Kuzey Vietnam ve müttefik güçler tarafından tutulan yüzlerce kişi |
Bu rakamlar Washington, D.C.'deki Vietnam Gazileri Anıtı'na kazınmış rakamlarla tutarlıdır; burada 58.000'den fazla isim oyuludur. Tüm kategoriler için kesin toplamlar kaynaklara ve kullanılan ölçütlere göre biraz farklılık gösterebilir, ancak kayıpların ölçeği nettir. Ayrıca birçok gazinin uzun vadeli fiziksel yaralanmalar, maruz kalmayla ilişkili sağlık sorunları veya basitçe basit kayıp tablolarına yansımayan psikolojik travmalar yaşadığı unutulmamalıdır; bunlar da savaşın genel etkisinin parçasıdır.
Vietnam ABD Savaşının Tüm Taraflar Üzerindeki İnsanî Etkisi
İstatistiklerin ötesinde, Vietnam ABD Savaşı'nın insanî etkisi Amerika Birleşik Devletleri'nin aileleri, kasabaları ve topluluklarında hissedildi. Ülkenin hemen her bölgesi hizmet mensuplarını kaybetti; pek çok okul, işyeri ve üniversite sınıf arkadaşlarını veya meslektaşlarını celp edilmiş, konuşlandırılmış veya kayıp vermiş olarak gördü. ABD genelinde anıtlar, levhalar ve yerel törenler hizmet edenleri ve geri dönemeyenleri anmaya devam etmektedir.
Vietnam'da ise kayıpların ölçeği çok daha büyüktü; hem kuzey hem güney askerleri ile sivilleri kapsıyordu ve milyonlarca insan etkilendi. Köyler yıkıldı, tarım alanları zarar gördü ve çok sayıda kişi yerinden edildi, yaralandı veya öldü. Kesin sayıların doğrulanması zor olsa da tarihçiler genel olarak Vietnamlı kayıpların, asker ve sivil ölümler dahil, birkaç milyon olduğunu kabul eder. Savaş ayrıca mayın ve patlamamış mühimmat ile çevresel zararlar bıraktı; bunlar çatışmanın sona ermesinden yıllar sonra bile toplulukları etkilemeye devam ediyor.
Uzun vadeli etkiler arasında kaderi belirsiz kayıp kişiler, sevdikleri hakkında tam bilgi edinmemiş aileler ve gaziler ile sivillerin süregelen sağlık ve psikolojik ihtiyaçları yer alır. Travma sonrası stres, fiziksel engeller ve sosyal bozulma gibi sorunlar savaşın her iki yakasında da mirasın bir parçasıdır. Stratejik sonuçları tartışırken bu insanî boyutları hatırlamak önemlidir; çünkü bunlar bireylerin ve toplumların üstlendiği maliyetleri vurgular.
Amerika Birleşik Devletleri Vietnam Savaşı'nı Kazandı mı Yoksa Kaybetti mi?
Çoğu tarihçi ve gözlemci, Amerika Birleşik Devletleri'nin Vietnam Savaşı'nı kazanmadığı konusunda hemfikirdir. ABD'nin ana hedefi Güney Vietnam'ın komünist kontrolüne geçmesini önlemekti, ancak 1975'te Kuzey Vietnam kuvvetleri Saigon'u ele geçirip ülkeyi komünist yönetim altında birleştirdi. Bu anlamda ABD, temel siyasi hedefini gerçekleştiremedi.
Ancak böylesi karmaşık bir çatışmada zafer ve yenilgiyi değerlendirmek her zaman basit değildir. ABD ve Güney Vietnam güçleri birçok bireysel savaşı kazandı ve rakiplerine ağır kayıplar verdirdi, ancak bu taktik başarılar kalıcı stratejik veya siyasi başarıya dönüşmedi. Aynı zamanda iç politikada savaş karşıtı muhalefet, yüksek kayıplar ve devam eden çatışmanın etkinliği konusunda şüpheler, ABD liderlerini pazarlıklı çekilmeyi tercih etmeye itti. Bu faktörler birlikte, pek çok kişinin Amerika Birleşik Devletleri'nin Vietnam Savaşı'nı kaybettiğini söylemesinin nedenini açıklar; yine de sahadaki askeri durumun genellikle basit bir kazan-kaybet kaydından daha karmaşık olduğunu kabul etmek gerekir.
Amerika Birleşik Devletleri'nin Vietnam Savaşı'nı Kaybetmesinin Başlıca Nedenleri
Analistler ve tarihçiler, Amerika Birleşik Devletleri'nin Vietnam ABD Savaşı'nı neden kaybettiğine dair birçok açıklama öne sürmüştür; bu konudaki tartışma devam etmektedir. Bununla birlikte, sıkça belirtilen bazı nedenler tarih yazımında yaygındır. Birincisi, ABD liderlerinin Kuzey Vietnam ve Viet Cong güçlerinin kararlılığını ve dirençliliğini küçümsedikleridır; bu güçler ülkeyi yeniden birleştirmek için son derece yüksek kayıpları ve uzun savaş yıllarını göze aldı.
Diğer önemli bir faktör, çatışmanın doğasıydı. Mücadelelerin çoğu kırsal alanlarda gerilla savaşı şeklinde geçti; küçük birlikler pusu, vur-kaç taktikleri ve arazi bilgisini kullanıyordu. Bu, teknolojik olarak üstün ancak yabancı bir ordunun üstün ateş gücüyle kalıcı kontrol sağlamasını zorlaştırdı. Güney Vietnam hükümeti yolsuzluk, istikrarsızlık ve bazı bölgelerde sınırlı halk desteği gibi ciddi sorunlarla karşı karşıyaydı; bu da meşruiyetini ve halkı seferber etme kabiliyetini zayıflattı. Amerika içinde ise yükselen savaş karşıtı hareket, medyanın yayılan görüntüleri ve siyasi bölünmeler, liderler üzerinde tırmanışı sınırlama ve nihayetinde katılımı azaltma baskısı oluşturdu. Bu ve diğer faktörler, ABD'nin konumunu zaman içinde sürdürülemez hale getirdi.
Askerî Sonuçlar ile Siyasal Sonuçlar Arasındaki Fark
Vietnam Savaşı'nın sonucunu anlamak için taktik, stratejik ve siyasal sonuçları ayırmak yararlıdır. "Taktik" bir sonuç, bireysel muharebeler veya operasyonlarda ne olduğuna, örneğin belirli bir üssün savunulup savunulmadığına veya belirli bir düşman biriminin yok edilip edilmediğine dair şeyleri ifade eder. "Stratejik" sonuç savaşın genel yönünü, toprak kontrolünü, kuvvetlerin gücünü ve uzun vadeli zafer olasılıklarını kapsar. "Siyasal" sonuç ise çatışmanın hükümetlerde, politikalarda ve kamuoyunda yarattığı değişikliklere odaklanır.
Vietnam'da ABD ve Güney Vietnam güçleri sık sık taktik başarılar elde etti; birçok savaşı kazandılar ve rakiplerine ağır kayıplar verdiler. Ancak bu zaferler her zaman kalıcı stratejik kazanımlara dönüşmedi; bunun kısmi nedeni, karşı tarafın kayıplarını telafi edebilmesi ve savaşmaya devam edebilmesiydi. Siyasal olarak savaş, hem Vietnam hem de Amerika Birleşik Devletleri için ağır sonuçlar doğurdu. Vietnam'da savaş, Güney'in çöküşü ve ülkenin komünist bir rejim altında birleşmesiyle sona erdi. ABD'de ise hükümet beyanlarına karşı derin bir güvensizlik, savaş yetkileri ve zorunlu askerlikle ilgili büyük yasal değişiklikler ve kara müdahalelerine karşı kalıcı bir temkinlilik ortaya çıktı. Farklı stratejilerin sonucu değiştirip değiştiremeyeceği konusundaki tartışmalar sürse de temel gerçekler konusunda geniş bir uzlaşı vardır: ABD, orijinal hedeflerini güvence altına almadan çekildi ve Kuzey Vietnam nihayetinde birleşmeyi başardı.
ABD Vietnam Savaş Anıtı: Amaç ve Anlamı
En çok bilinen ABD Vietnam Savaşı anıtı, Washington, D.C.'deki Vietnam Gazileri Anıtı'dır. Bu ulusal anıt, Vietnam Savaşı'nda görev yapan ve özellikle ölen veya kayıp olan ABD silahlı kuvvetleri mensuplarını onurlandırır. Gaziler, aileler ve dünyanın birçok yerinden ziyaretçiler için anma ve düşünme yeri olarak hizmet eder.
Anıt, zaferi veya yenilgiyi kutlamak yerine savaşın insan maliyetini tanımak ve iyileşme için bir alan sağlamak amacıyla oluşturulmuştur. Tasarımı basit ama güçlüdür; ana unsur, savaşta öldürülen veya kayıp olan 58.000'den fazla Amerikanın isimlerinin kazındığı uzun, cilalı siyah granit bir duvardır. Yıllar boyunca ABD'nin en çok ziyaret edilen ve duygusal olarak en anlamlı yerlerinden biri haline gelmiş; toplumların zor ve tartışmalı savaşları nasıl hatırladığını göstermektedir.
Vietnam Gazileri Anıtı'nın Tasarımı, Konumu ve Sembolizmi
Vietnam Gazileri Anıtı, National Mall'da, Lincoln Memorial gibi diğer büyük simge yapılara yakın bir konumda bulunur. Ana öğesi genellikle "Duvar" olarak adlandırılan yapı kısmen yer seviyesinin altına inşa edilmiş ve V şeklinde düzenlenmiştir. İki uzun siyah granit panel merkezi bir açıda buluşur ve dışa doğru genişledikçe yükseklikleri kademeli olarak artar. Ziyaretçiler Duvar boyunca bir yürüyüş yolu takip eder; bu yol isimlere yakın yaklaşmayı sağlar.
Granitte kazılı 58.000'den fazla isim, Vietnam Savaşı'nda ölen veya kayıp olarak listelenen ABD hizmet mensuplarını temsil eder. İsimler ölüm tarihine göre kronolojik sırayla düzenlenmiştir; V'nin ortasından başlayıp dışa doğru genişler ve sonra merkeze geri döner. Bu sıralama zamanın geçişini ve çatışma boyunca süregelen kayıpları gösterir. Taşın cilalı yüzeyi bir ayna gibi davranır; ziyaretçiler isimlere baktıkça kendi yüzlerini taşta görebilir. Bu tasarım seçimi kişisel düşünceyi teşvik eder; insanlar oyulmuş isimlere bakarken kendilerini de görebilir. Anıtın büyük heykeller veya dramatik sahneler içermeyen sadeliği, dikkatleri silahlara veya savaşlara değil bireylere odaklar; böylece site, savaşa ilişkin politik bir ifade yapmaktan ziyade sessiz bir anma yeri olarak işlev görür.
Vietnam Gazileri Anıtı'nı Ziyaret Etme: Pratik Bilgiler ve Görgü Kuralları
Vietnam Gazileri Anıtı halka açıktır ve genellikle her saat erişilebilir; ancak ziyaretçi hizmetleri belirli programlara bağlı olabilir. Anıt, Washington, D.C.'nin merkezinde National Mall üzerinde bulunur; diğer anıtlar ve müzelere yürüme mesafesindedir. Birçok ziyaretçi okul gezilerinin, aile ziyaretlerinin veya kişisel bir hac yolculuğunun parçası olarak gelir; diğerleri kentin simge yapılarını gezerken anıtla karşılaşır.
Anıtta yaygın uygulamalar arasında isimleri kağıda kurşun kalem veya pastel ile sürterek çıkarmak, Duvarın dibine çiçek, fotoğraf, mektup veya küçük kişisel eşyalar bırakmak ve sessiz düşünceye zaman ayırmak yer alır. Ziyaretçiler saygılı davranmaya teşvik edilir; çünkü site, birçok kişi için arkadaşlarını veya ailelerini kaybetmenin anlamını taşır. Bu genellikle sessizce konuşmak, Duvar'a tırmanmamak ve fotoğraf çekerken dikkatli olmak anlamına gelir. Farklı kültürlerden insanlar saygı gösterme biçimlerini farklı şekillerde ifade edebilir; örneğin eğilme, dua etme veya sembolik nesneler bırakma gibi. Anıt, tüm bu anma biçimleri için misafirperver bir alan olarak tasarlanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Amerika Birleşik Devletleri muharip birliklerle Vietnam Savaşı'na resmi olarak ne zaman girdi?
Amerika Birleşik Devletleri büyük ölçekli kara muharebe birlikleri ile resmi olarak 1965'te Vietnam Savaşı'na girdi. Bundan önce 1950'ler ve 1960'ların başlarında ABD, Güney Vietnam'da askeri danışmanlar ve destek personeli bulunduruyordu. 1964 Tonkin Körfezi olayı sonrası Kongre, büyük tırmanışa izin veren bir karar kabul etti. 1965 ortalarına gelindiğinde onlarca bin ABD muharip asker konuşlandırılmıştı ve bu, tam ölçekli Amerikan askeri katılımını işaret ediyordu.
Vietnam Savaşı'nda toplam kaç ABD askeri öldü?
Yaklaşık 58.000 ABD askeri, Vietnam Savaşı sonucu hayatını kaybetti. En çok alıntılanan resmi rakam, Washington, D.C.'deki Vietnam Gazileri Anıtı'na kazınmış 58.000'den fazla isimdir. Buna ek olarak yüz binlerce Amerikalı yaralandı veya uzun vadeli fiziksel ve psikolojik etkiler yaşadı. Bu sayılar, çatışmanın ABD için ağır insan maliyetini yansıtır.
Amerika Birleşik Devletleri neden Vietnam Savaşı'na dahil oldu?
Amerika Birleşik Devletleri, esas olarak Soğuk Savaş döneminde komünizmin yayılmasını engellemek amacıyla Vietnam Savaşı'na dahil oldu. ABD liderleri, Güney Vietnam komünizme düşerse Güneydoğu Asya'daki diğer ülkelerin de takip edebileceğine inanıyordu; bu görüş sıklıkla "domino teorisi" olarak adlandırılır. ABD ayrıca Kuzey Vietnam tarafından desteklenen komünist güçlere karşı Güney Vietnam hükümetini desteklemek istedi. Zamanla bu destek mali yardım ve danışmanlıktan tam ölçekli askeri müdahaleye dönüştü.
ABD'nin Vietnam Savaşı'ndaki askeri katılımı ne kadar sürdü?
ABD'nin Vietnam'daki askeri katılımı yaklaşık yirmi yıl sürdü; bu süre zarfında en yoğun muharebe dönemi 1965–1973 arasıydı. İlk ABD askeri danışmanlar 1950'lerin sonları ve 1960'ların başında geldi. 1965'ten itibaren büyük kara muharebe birlikleri konuşlandırıldı ve çoğu ABD muharip birliği 1973 başlarına kadar çekildi; bu süreç "Vietnamizasyon" politikası ile gerçekleşti. Vietnam içindeki savaş 1975 Nisan'ında Saigon'un düşmesiyle sona erdi, ancak ABD kara muharebesi 1973'te büyük ölçüde sona ermişti.
Vietnam Savaşı yıllarında hangi ABD başkanları görevdeydi?
Vietnam Savaşı döneminde görev yapan birkaç ABD başkanı vardı ve her biri ABD politikasını farklı şekillerde etkiledi. Dwight D. Eisenhower ve John F. Kennedy, 1950'ler ve 1960'ların başında Amerikan yardımını ve danışman rollerini artırdı. Lyndon B. Johnson 1965'ten itibaren büyük tırmanışı emretti ve geniş muharip birlikleri konuşlandırdı. Richard Nixon daha sonra "Vietnamizasyon" politikasını izledi ve ABD çekilmesini müzakere etti; son muharip birlikler 1973'te ayrıldı. Gerald Ford, 1975'te Saigon'un düşüşü sırasında başkandı ve son tahliyeleri yönetti.
ABD Vietnam Savaşı'nı kazandı mı yoksa kaybetti mi ve neden?
Genel olarak Amerika Birleşik Devletleri'nin Vietnam Savaşı'nı kaybettiği kabul edilir; çünkü ana hedefi olan komünist olmayan bir Güney Vietnam'ı korumayı başaramadı. Büyük askeri güce ve birçok taktik başarıya rağmen ABD ve müttefikleri kalıcı siyasi kontrol sağlayamadı. Yenilginin ardındaki faktörler arasında Kuzey Vietnam ve Viet Cong'un direnci, etkili gerilla taktikleri, Güney Vietnam hükümetinin sınırlı meşruiyeti ve ABD içindeki azalan siyasi ve toplumsal destek yer alır.
Vietnam Gazileri Anıtı nedir ve neyi anmaktadır?
Vietnam Gazileri Anıtı, Washington, D.C.'de bulunan ulusal bir anıttır ve Vietnam Savaşı'nda görev yapan ve hayatını kaybeden veya kayıp olan ABD hizmet mensuplarını onurlandırır. En ünlü unsuru, savaşta ölen veya kayıp olan 58.000'den fazla Amerikanın isimlerinin kazındığı uzun, V şeklinde siyah granit duvardır. Anıt, gaziler, aileler ve ziyaretçiler için düşünce, anma ve iyileşme alanı olarak tasarlanmıştır; savaşın insan maliyetini simgeler ve çatışmanın politik bir yargısını yapmak yerine bireyleri anmaya odaklanır.
Vietnam Savaşı'nda zorunlu askerlik genç Amerikalılar için nasıl işliyordu?
Vietnam Savaşı zorunlu askerlik sistemi, Selective Service tarafından yönetilen ve genç Amerikalı erkekleri zorunlu hizmet için seçen bir sistemdi. Erkekler genellikle 18 yaş civarında kayıt yaptırdı ve 1969'dan itibaren doğum tarihlerine dayalı bir kura sistemi celp sırasını belirledi. Bazıları öğrenci statüsü, sağlık sorunları veya belirli aile durumları nedeniyle erteleme veya muafiyet aldı. Zorunlu askerlik geniş çapta tartışıldı ve protesto edildi; savaş sonrası ABD gönüllü bir orduya geçti.
Sonuç: Vietnam ABD Savaşı'nın Dersleri ve Kalıcı Mirası
Modern Okuyucular İçin ABD Vietnam Savaşı Hakkında Temel Çıkarımlar
Vietnam ABD Savaşı, Soğuk Savaş gerilimlerinden, komünizmin sınırlandırılması çabalarından ve Vietnam içindeki mücadelelerden doğan uzun ve karmaşık bir çatışmaydı. Amerika Birleşik Devletleri, Güney Vietnam'a danışmanlık ve finansman desteğinden yüzbinlerce askerle büyük bir savaşa doğru ilerledi. 1950'lerin ortalarından 1975'te Saigon'un düşüşüne kadar çatışma milyonlarca can aldı; bunların arasında yaklaşık 58.000 ABD hizmet mensubu da vardı ve bu her iki ülke için derin siyasi ve toplumsal değişiklikler yarattı.
Savaşın sonucu—Kuzey Vietnam'ın ülkeyi komünist bir yönetim altında birleştirmesi—politik ve sosyal koşullar elverişli olmadığında askeri gücün sınırlarını göstermiştir. Ayrıca ABD dış politikasında, askeri planlamada ve müdahalelere bakışta uzun vadeli değişikliklere yol açmıştır. Modern okuyucular için savaşın nedenlerini, zaman çizelgesini, kayıp sayılarını ve mirasını anlamak, ülkelerin ne zaman ve nasıl güç kullanması gerektiği konusundaki süregelen tartışmaları anlamaya yardımcı olur ve tüm taraflarda insanî maliyetleri hatırlatır.
Vietnam ABD Savaşı Hakkında Daha Fazla Çalışma, Seyahat ve Düşünme
Vietnam ABD Savaşı hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyenler için pek çok yol vardır.
Washington, D.C. ve diğer Amerikan şehirlerinde Vietnam Gazileri Anıtı gibi anıtlar, hizmet edenlerin isimlerini ve hikâyelerini düşünmek için alanlar sunar. Sınırlar arasında hareket eden öğrenciler, profesyoneller ve uzaktan çalışanlar için bu bilgi, karşılaşabilecekleri konuşmalar ve medya içeriği hakkında yararlı bir bağlam sağlar. Vietnam Savaşı, uluslararası politikanın, yerel koşulların ve insan tercihlerin nesiller boyunca tarihi şekillendirdiğine dair önemli bir örnek olarak kalmaktadır.
Alan seçin
Your Nearby Location
Your Favorite
Post content
All posting is Free of charge and registration is Not required.